Ngày: 20/11/2026
(Pentagonal Patty)
Bánh ít hầu như có mặt trên khắp mọi miền đất nước Việt Nam và ở mỗi miền lại có hình dạng và mùi vị khác nhau. Nếu như bánh ở miền Bắc có hình vuông, ở miền Trung có hình trụ dài thì ở miền Nam bánh lại có hình tháp. Đây là một loại bánh ngon không thể thiếu trong các ngày giỗ, trước để cúng ông bà, tổ tiên; sau là món quà dân dã, thân thương để biếu cho người ăn giỗ về làm quà. Bánh thường được làm trong các dịp Tết cổ truyền, đám tiệc…Nổi tiếng nhất là bánh ít lá gai Bình Định với bột nếp trong, màu đen và mùi đặc trưng của lá gai non.
Có rất nhiều cách lý giải khác nhau về tên bánh. Theo tích xưa, người con gái út của vua Hùng Vương thứ 6 đã làm ra loại bánh mới để dâng lên vua cha trong dịp Tết đầu năm. Chiếc bánh là một sự kết hợp độc đáo giữa hình thức gói của bánh chưng và nguyên liệu của bánh dầy, tên “bánh ít” là dân gian quen gọi thân mật thứ bánh do nàng Út làm ra. Cách lý giải thứ hai là dựa vào tục lễ hồi dâu của các cặp vợ chồng mới cưới ở Bình Định, chiếc bánh do tự tay cô dâu làm ra là món quà “của ít lòng nhiều” thể hiện tấm lòng hiếu thảo của cô gái để cúng tổ tiên và biếu cha mẹ. Cũng có người giải thích rằng loại bánh này có nhiều “biến thể”: loại gói lá, loại để trần, nặn cao, nặn dẹt, loại trắng, xanh, đen, loại nhân dừa, nhân đậu... nên khi làm bánh, người ta thường làm mỗi thứ một ít cho có thứ nọ thứ kia, đủ vẻ đủ hình, do đó mà thành bánh ít.
Bánh ít là loại bánh đơn sơ, mộc mạc được làm từ gạo nếp, thường chọn loại nếp mới, thơm, độ dẻo vừa. Người ta cũng có thể thay thế nếp bằng bột khoai mì, bột củ năng…khẩu vị có khác hơn nhưng càng làm cho bánh thêm phong phú và đa dạng. Làm bánh ít không khó, nhưng đòi hỏi phải có sự khéo léo, nhìn chiếc bánh người ta có thể biết được độ ngon của bánh và kỹ thuật gói. Bánh ít ngon là bánh dẻo nhưng không dính răng, cắn một miếng đầu lưỡi sẽ thấy ngay vị ngọt của đường, vị thơm của nếp, vị béo của dừa hoặc vị bùi của đậu và mùi thơm của lá chuối, tất cả hòa quyện tạo một cảm giác khoái khẩu và rất đặc sắc.
Trải qua nhiều thời đại, cùng với sự phát triển của nền văn hoá ẩm thực Việt Nam, bánh ít đã đi vào đời sống nhân dân và trở thành một nghề truyền thống, một nét đẹp văn hóa cần lưu truyền và gìn giữ.
(Coconut Leaf-Wrapped Cakes )
Hầu hết các loại bánh gói bằng lá đều không dùng tên lá để gọi như bánh chưng, bánh tét, bánh ít, bánh phu thê,… chỉ riêng có 2 loại bánh được gọi tên bằng chính tên lá gói, đó là bánh lá mít và bánh lá dừa. Bánh lá dừa là một loại bánh đậm chất Nam bộ quen thuộc với người dân miền quê và được bày bán rất nhiều ở chợ như các loại bánh dân dã khác. Ở huyện Thạnh Phú, Bến Tre từ lâu đã nổi tiếng với bánh lá dừa Giồng Luông, nay được gọi bằng tên Đại Điền.
Bánh lá dừa có rất nhiều loại, điểm khác nhau cơ bản giữa các loại bánh là ở phần nhân bánh: nhân chuối, nhân đậu xanh hay nhân dừa. Tùy từng nơi có thể dùng lá dừa nước hay lá dừa thông thường để gói, lá dừa gói bánh phải là lá dừa non có màu trắng ngà xanh, như vậy bánh sẽ dễ gói và có màu sắc đẹp hơn. Nguyên liệu chính của bánh lá dừa là nếp. Nếp phải thật dẻo thì bánh mới ngon, đồng thời khâu chuẩn bị nếp rất quan trọng sẽ quyết định độ dẻo của bánh. Nếp sau khi lựa được rửa sạch, ngâm qua đêm rồi tiến hành xào với dừa, phần nếp này có thể bổ sung thêm đậu trắng, đậu đỏ hay đậu đen để bánh ngon và đẹp mắt hơn. Sau đó, gói bánh và nấu cho đến khi hạt nếp dính chặt vào nhau và trong là bánh đã chín. Muốn được bảo quản lâu, bánh sau khi vớt ra phải được rửa qua nước lạnh, để ráo và treo lên.
Bánh lá dừa được dùng nóng hay nguội tùy vào sở thích mỗi người. Bánh khi ăn có vị mặn nhẹ của muối, vị béo của dừa, cái dẻo của nếp, cái bùi của hạt đậu kết hợp với cái riêng của từng loại nhân cùng hương nếp thơm tất cả hòa quyện vào nhau làm cho người ăn cảm nhận được hương vị tao nhã và mộc mạc của bánh
Con ốc, cây lúa, con cua… là những vật liệu rất quen thuộc với người dân Việt Nam nó là những sản vật đặc trưng của một quốc gia nông nghiệp và là loại thức ăn rất quen thuộc với người nông dân Việt Nam. Với sự sáng tạo và với phong cách nấu nướng theo văn hóa ẩm thực Việt Nam, người dân Việc Nam đã biến nguyên liệu ốc dân dã thành món bún ốc có được hương vị độc đáo và đặc sắc. Món bún ốc rất quen thuộc đối với Hà Nội, Long Xuyên, Cần Thơ và các địa phương khác ở Việt Nam.
Bún ốc có hai dạng thưởng thức. Dạng thứ nhất là bún ốc nóng. Loại này có cách nấu khá giống với bún riêu của miền Nam, nước dùng được nấu bằng nước ốc luộc có thể cho thêm xương heo, khi ăn nước dùng sẽ được chan với bún và ốc đã luộc chín. Bún ốc nóng dùng kèm với khá nhiều rau như bắp chuối thái mõng, rau thơm, tía tô, kinh giới…Bún ốc này phải ăn nóng và cay nên được gọi là bún ốc nóng. Món bún này thể thêm các nguyên liệu khác như chả lụa, hay chân giò.
Dạng thứ 2 là bún ốc nguội hay còn gọi là bún ốc lạnh. Bún ốc lạnh không ăn kèm rau. Bún và ốc sẽ đưọc dọn riêng kèm với chén nước chấm chứ không chan vào nhau. Ốc sẽ không luộc mà được hấp chín kỹ, bún phải là loại bún sợi nhỏ như bánh hỏi của miền Nam. Ngoài ốc thì nước chấm là thành phần quan trọng thứ hai trong món bún ốc nguội. Nước chấm thường được pha chế với công thức gia truyền, trong đó có các thành phần cơ bản không thể thiếu là nước ốc hấp, dấm bổng, cà chua, gừng, ớt xào…. Bún ốc này được dùng khi nguội hoàn toàn nên gọi là bún ốc nguội hay bún ốc lạnh.
Theo nhà dân tộc học Từ Chi, bún ốc nguội mới đúng là món bún ốc “chính gốc Hà Nội” (Lang thang bún ốc đầu xuân”). Không giống như bún ốc nóng, có nhiều biến tấu, bún ốc nguội vẫn giữ nguyên cách nấu nguyên thủy từ những năm 50-60. Bún ốc nguội khó quên không chỉ do cái ngọt cái mát, béo ngậy của ốc đồng, cái chua dịu và thơm nồng của dấm bổng, vị cay thơm kích thích của gừng, của ớt mà bún ốc còn mang cái bình dị của những cánh đồng, cái dân dã chất phát của người nông dân, cái hồn quê của dân tộc Việt Nam.
Ngoài hai món bún ốc nóng và nguội, người Hà nội còn có món bún ốc nấu chuối đậu cũng rất hấp dẫn. Bún ốc nấu ngon nhất mà người bản xứ và du khách thưởng thức qua đều công nhận là bún ốc phủ Tây Hồ hay bún ốc làng Khương Thượng. Ngoài ra bún ốc cũng được gánh bán khắp các ngõ ngách của Hà Nội như một minh chứng về sự phổ biến và quen thuộc của món ăn trên.
Hỗ trợ trực tuyến